Товуқ ўғирлаган жиноятчи, миллиард ўғирлаган уддабурондир

Бир иш юзасидан “Сайёр суд“да қатнашишга тўғри келди. Хожибой Тожибоев таъбири билан айтганда: “одам – ундан ҳам кўп“. Ит эгасини танимайди. Бир кичкинагина хонага (эринмай санадим) қирқ бешта одам кириб олган (суд, маслаҳатчилар ва котибдан ташқари).

Жаноб судья тез-тез ишларни кўриб чиқяпти. Энг кўп судланувчилар таксистлар экан. Литсензиясиз одам ташигани учун жаримага тортилган, машинаси жарима майдончасига олиб кириб қўйилган “жиноятчилар“. Судья ҳар бири билан савол жавоб қиляпти:

Судья: нима учун литсензия олмадингиз?

Судланувчи: шароитим йўқ эди. Оилада ёлғиз боқувчиман. Машина аренда. Ҳам арендага, ҳам литсензияга пул орттира олмайман.

Судья: яхши. Сизга қонун бўйича энг кам иш ҳақини йигирма баробаридан юз баробаригача жарима қўйишим керак. Сизга ЭКИҲни ўн баробари миқдорида жарима қўллайман. Эътирозлар борми?

Судланувчи: шароитим…

Судья: шароитингизни ҳисобга олган ҳолда шу жаримани айтдим. Кейингиси.

Навбат кейинги “жиноятчига“ етди.

Судья: нимага литсензиясиз одам ташидингиз?

Судланувчи: Россияга кетмаслик учун.

Судья: Саволимга буни нима дахли бор?

Судланувчи: Дахли бор. Россияда кўп йил умрим ўтди. Синглимни чиқардим. Уй олдим. Уйландим. Бировдан бир тийин ёрдам олганим йўқ. Энди Россияга кетишдан безор бўлиб, арендага машина олиб, такси қилиб оиламни боқмоқчи эдим. Бошқа иш йўқ, нима қилай?

Судья: яхши. Сизга ЭКИҲни ўн баробари миқдорида жарима қўллайман.

Судланувчи: сизга вазиятни тушунтирсам, сиз менга жарима қўллайсизми?

Судья: оғайни, сиз қонунни бузгансиз. Мен сизни тушуняпман. Лекин қонун доирасидан ташқари чиқа олмайман.

Судланувчи: қонунлар оддий халқни қақшатиш учун чиқарилганми? Мени уйимда ногирон укам бор. Уни боқиш мени зиммамда. Отам етти ёшлигимдаёқ ўтиб кетган. Шу ёшимгача ўғирлик қилмадим, ҳаром емадим, бировни мулкини тортиб олмадим. Шуми сенларни қонунларинг? Қонунларинг жиноят қилмай, ўз аравасини ўзи тортиб юрган одамни жиноят қилишга, ўғирликка ва ватандан ҳайдашга хизмат қиладими?

Йигитни охирги сўзлари бўғиқ овозда, йиғи аралаш чиқаётган эди. Залга бир-оз сукунат чўмди. Жимликни судьяни “ука, мен сизни яхши тушуниб турибман. Бу гаплардан фойда йўқ. Қонунда йигирма баробардан юқори деб белгиланган. Мен шунда ҳам таксистларни ҳолатини билганим учун ўн баробар қилиб белгилаяпман. Бу ҳукмимни ҳар бири учун мен ҳам ҳали жавоб бераман.“ Жабрланувчи йигит бир оз жим турдида “билганингизни қилинг. Ҳаммасини Аллоҳ кўриб турибди. Ҳаммангни Аллоҳга солдим“ дедида, чиқиб кетди.

Давом этишга на менинг, на атрофдагиларнинг, на судьянинг ҳоли қолган эди. Судья “ўн беш дақиқа танаффус“, деб чиқиб кетди.

Суд залида арзимаган “жинояти“ сабаб қон-қақшаётган йигитларни кўриб, ичим эзилиб ташқарига чиқаман. Осмон мусаффо, келажак буюк. Порахўр порасини оляпти. Амалдор қонунни хоҳлаган кўйига солиб ўйнаяпти. Ҳоким бува ўзига мослаб қонунлар чиқартиряпти. Курсиларда амалдор Тилтопдиевлар айшини суряпти.

Юз йилдирки вазият ўша “товуқ ўғирлаган жиноятчи, миллиард ўғирлаган уддабурондир.“

Муаллиф: Sayyid Islom

 

Мактабларда “электрон  навбати” фаолиятини бошлади

15-февралдан бошлаб Бишкек шаҳридаги мабтабларга қабул олиш учун электрон навбати тизими ишлай бошлади. Бу ҳақда Таълим ва фан вазирининг матбуот котибаси Марина Гречаная “Азаттык” радиосига билдирди.

Иллюстратив фото

Энди қирғизистонликлар “www.mektep.edu.gov.kg сайти орқали рўйҳатдан ўта олишади.

“Электрон навбати” – давлат мактабларига 1-синфга қабул олишни  автоматлаштирилган тизими ҳисобланади.

Сўнги йилларда Қирғизистонда болаларни мактабга қабул олишдаги коррупциявий кўринишлар ривожланганини жамоатчилик айтиб келмоқда.

Қирғизистонда ҳозир 2262 мактаб бор. Расмий маълумотга қараганда, мамлакат 600 дан ошиқ янги мактабга мухтож.

Ўз уйингда ижарачисан

Бу мақоладаги гаплар кўпқаватли уйларда яшайдиганларга тегишли, шунинг учун “ўз уйинг” деганда квартирани назарда тутамиз. Ҳа, ўз мулкимиз бўлган квартирамизда ижарачи – квартирант мақомида яшаяпмиз. Ҳар ойда, илгари ЖЭК, деб аталган, ҳозир эса, ТЧСЖ – хусусий уй-жой мулкдорлари ширкати (қисқача, товарищество) деб аталган уюшмага фало-он сўмдан пул тўлаб тургандан кейин, ижарачи бўлмай, киммиз?! Тағин, “фало-он сўм” деганимиз биздан сўраб ўтирмасдан осмонга сакраб кетаётган бўлса!

Иллюстратив фото

Кейинги уч йил ичида бу тўловларимиз тез-тез сакраб кетадиган одат чиқарди. Илгари квартиранинг яшаш майдонидан келиб чиқиб, тўлаган бўлсак, энди умумий майдондан келиб чиқиб тўлаяпмиз (Каллага келган ҳар қандай фикрни қонунлаштириб олаверса бўлар экан-да? Умуман олганда, бу ишга қонун мақоми берилганмикин? Бу бизга қоронғи). Тўққиз қаватли уйларда бир квадрат метр майдон учун 2017 йилда 600 сўм тўлаган бўлсак, 2018 йилнинг 1-июлидан бошлаб 800 сўмдан тўлаяпмиз. Бу – ҳали ҳолва эканини сезиб турибмиз. Минг сўмга ҳам чиқади, ундан ҳам ошиб кетади, шекилли?

Бу ишларни ТЧСЖлар ўз ихтиёри билан қилаётганлари йўқ, ҳокимиятлар томонидан зуғум бўлаяпти, чунки улар учун мўмай даромад керак. Гап шунда-ки, ТЧСЖга аҳолидан тушадиган пулларнинг 30 фозини ҳокимият, ҳеч кимдан сўраб, расмийлаштириб ўтирмасдан, ТЧСЖнинг ҳисоб рақамидан ечиб олади. 2,5 фоизи эса, ТЧСЖлар идораси – ассоциацияси ҳисобига ўтади. Демак, 32,5 фоиз пулимиз “шиғғ” этиб юқоридагиларнинг чўнтагига тушаяпти. Бу – катта пул! Аҳолининг тинкасини қуритаётган тўловлардан биттаси “марказлашган иситиш” бўлса, иккинчиси – мана шу бўлади. Бундай тўлов 2002 йилда жорий бўлган ва ҳали-ҳануз давом этиб келаяпти ва янада илдиз отиб кетадиган кўринади. Чунки, шу йилнинг 4 январида “Тураржой бинолар коммунал инфраструктурасини бошқаришни такомиллаштириш бўйича қўшимча тадбирлар ҳақида” деган, Ҳукумат қарори қабул қилинди. Унга кўра, ТЧСЖлар ишини юритиш учун қандайдир “бошқарувчи компания” билан шартнома тузиш тавсия этилади. Ҳа, тезроқ ташкил қилиш керак, шундай компанияларни! ТЧСЖдек “ёғлиқ жой”ни тезроқ эгаллаш керак! Ўттиз фоиз ҳам пулми? Қолган 70 фоизини ҳам қўлингларга олинглар!

Ўша Қарорда мана бундай сўзлар бор: “Тураржой майдонлари ва тураржой бўлмаган майдонлар мулкдорларининг мажбурий тўловлари миқдори кўпквартирали уй эгаларининг умумий мажлиси қарори билан белгиланади, лекин туман халқ депутатлари Кенгаши тайинлаган миқдордан кам бўлмаслиги керак.” Фейсбук тармоғида блогер Максим Черников ёзишича (ёзишига қараганда, жуда малакали юристга ўхшайди), Кенгаш бундай чеклов қўйишга ҳақи йўқ экан, демак, Қарор лойиҳасини тасдиқлаган ҳуқуқшунослар хатоликка йўл қўйишган бўлиб чиқади…

Ҳокимият 30 фоиз пулимизни капитал таъмир учун жамғарма сифатида олади ва бу пуллар, нимагадир, ҳокимиятнинг чўнтагида сақланиши керак эмиш. Капитал таъмир вақти келганда қайтариб берармиш. Қаранг, ҳозирги ёш болаларни ҳам бунақа усул билан алдашга уяласан, киши! Ўттиз йилдан бери яшаб келаётган уйимизда қувурлар алмаштирилганини ёки девор сувоқлар янгиланганини билмаймиз, лекин ташқи ва ички деворлар янгидан бўялгани, йўлакларга қулфланадиган эшиклар, видеокамералар қўйилгани рост. Шу ишлар учун ТЧСЖ тўлов миқдорини кўтаргани ҳам рост. Бажарилган ишлар капитал таъмирга кирадими, йўқми, буни мутахассислар ажрим қилишади. Умуман, китобларда, капитал таъмир, деб аталган ишларнинг ҳаммаси тураржой бинолари учун тааллуқли эмас (ишлаб чиқариш корхоналарининг йўли бошқа!). Бундан қатъи назар, пулни тўлаб ётибмиз! Капитал таъмир учун атаб, ҳокимият томонидан қандайдир материал ажратиб берилганми, йўқми, ТЧСЖ ходими ҳам тайинли бир гап айтолмади.

Ҳозир бозор иқтисодиёти тўла кучга кирган давр, пул бўлса, исталган темир-терсак, қурилиш материаллари ва ускуналарини бир пасда топиш мумкин. Ҳамма нарса марказлашган ҳолда тарқатиладиган совет даври аллақачон ўтиб кетди, ҳокимият нима қилади “материалларни топиб бераман” дея бизни алдаб? Тўғри, ночор аҳволга тушиб қолган уйларга ҳокимият томонидан қандайдир маблағ ажратилиши ҳақида эшитганмиз. Бу гапларга ишониш мумкин. Бу масалада ҳокимият одамлари кўкрак кериб, оғиз тўлдириб гапиришади, гўё ҳокимият ўз чўнтагидан чиқариб берди ўша маблағни! Йўқ, ўз чўнтагидан эмас, бизга ўхшаган, кўпқаватли уй аҳолисидан 30 фоизлаб йиғилган пуллардан беришади! Мана, нима учун ҳокимият ТЧСЖларни ўз қўлида ушлаб туришдан манфаатдор! Йиғилган пуллардан қанчаси квартиралар эгасига қайтиб боради, бунисини ҳеч ким текшириб, тагига етолмаса керак? Ҳокимият ўша ўттиз фоизга илҳақ бўлмасин, капитал таъмир вақти келганда, ўзимиз, ўз уйимизда яшайдиган ширкат раиси билан биргалашиб, қоидалар ва меъёрларга қараб пул тўлайверамиз.

Бошқарувчи компанияни уйларимизнинг аҳволи қизиқтирмайди, унга фақат пул керак! Ҳозир ишлаб турган ТЧСЖ раиси – биз билан бир уйда истиқомат қиладиган одам, ўз ўрнида қолади, шекилли, фақат компаниянинг иродасига буйсунадиган ижрочига айланади, бирор ишни бажариш учун компания пул ажратса, бажаради, бўлмаса, йўқ. Қувур ёрилиб кетган бўлса, сув оқиб ётаверади, чакка ўтса, ўтаверади. Хуллас, Ҳукумат Тошкентнинг Юнусобод туманида тажриба учун рухсат берган “бошқарувчи компания” анча тартиб келиб қолган бошқарув системасини алғов-далғов қилиб ташлаши ойдек равшан! “Квартплата”ларимиз қанча бўлиши аллақачон белгилаб қўйилибди: ҳар квадрат метр юза учун 1000 сўмдан 1400 сўмгача! Очофатларнинг дастидан, квартирамизни сотиб, бир парча ер илинжида чекка-чеккаларга қочиб кетамиз, шекилли.

Ўттиз фоизлик тўлов бекор қилинишини талаб қиламиз! Ҳокимият уйларингизни капитал таъмирлаб берамиз, дея бизга “ғамхўрлик” қилмасин! Бизга бошқарувчи компания керак эмас! Ўз ҳолимизга қўйинглар, ўзимизни ўзимиз эплаб яшашга қурбимиз келади!

Алиназар Хўжамбердиев
Меҳнат фахрийси, иқтисодчи

Манба:Соф.уз

 

Воронежда университет профессори ўзбекистонлик мигрантлардан пул олиб келган

Воронеж давлат техника университетининг рус тили ва маданиятлараро алоқалар кафедраси мудири Людмила Ковалёва Ўзбекистондан келган меҳнат мигрантларидан пул олиб келган. 14 февраль куни университет гап мигрантлар ҳақида кетаётганини хабар қилди. Профессор олти кишидан 12 минг рублдан (180 доллар) пул олган. Бу ҳақда  РИА Воронежга асосланиб «Кун.уз» нашри ёзмоқда.

Иллюстратив фото

Воронеж давлат техника университетида рўй берган воқеадан кейин ички текширув ўтказилмоқда. Бу билан коррупцияга қарши кураш комиссияси шуғулланади.

Пулни олиш билан боғлиқ воқеа 2018 йил ноябрида содир бўлган. Кафедра мудири пуллар эвазига мигрантларни имтиҳоннинг оғзаки қисмига тайёрлаб, тест топшириқларига тўғри жавобни берган. Шундан кейин Людмила Ковалёва мигрантлар имтиҳон топширгани ҳақидаги сертификатлар тақдим этган.

Россия Тергов қўмитасининг ҳудудий бошқармаси терговчилари профессорга нисбатан жиноий иш очди. У 8 йилга озодликдан маҳрум қилиниши мумкин.

 

Коррупцияга аралашиб қолган депутатлар аниқланди

Россиянинг Приморье ўлкаси прокурори вазифасини бажарувчи Вячеслав Шайбековнинг айтишича, ўтган бир йилнинг ўзида ҳудудда олти ярим мингга яқин қонунбузилиш ҳолатлари аниқланган. Бу ҳақда “Хабар” нашри «Life»га таяниб ёзмоқда.

Иллюстратив фото

Шундан коррупцияга боғлиқ ҳолатлар тўрт мингтадан ошади. Энг ёмони, маҳаллий кенгаш депутатларидан ўттиз нафаридан кўпроғи коррупцияга аралашиб қолган… Уларнинг ваколатлари муддатидан аввал тугатилди. Бироқ бу 2017 йилга қараганда бир мунча ижобий кўрсаткич. Негаки, аввалги йили уларнинг сони 42 нафарни ташкил этган эди.

Ўлкада 2018 йилда икки мингга яқин мансабдор шахслар жиноий жавобгарликка тортилгани эътиборга олинса, мансаб ва мансабдорликка оид жиноятлар ҳамда порахўрлик даражаси нечоғлиқ эканини тасаввур қилиш қийн эмас. Рост-да, депутатларки поранинг олдида ўзлигини йўқотиб қўяр экан, амалдорни қўяверинг.