Мактаб дастурига ўлим ҳақидаги фан киритилиши зарурми?

Математика, тарих, физика ва… ўлим?

Агар Австралия Тиббиёт Уюшмасининг Квинсленд бўлими томонидан илгари сурилган таклиф қабул қилинса, мазкур штатдаги мактабларнинг ўқув дастурига ўлим ҳақида тиббий, ахлоқий ва ҳуқуқий билимлар берувчи фан киритилиши мумкин.

Штат шифокорлари болалар ўлим ҳақида имкон қадар эртароқ билимга эга бўлишини истамоқда.

Шифокорларга кўра, тиббиётнинг ривожланиши, умр давомийлигининг узайиши ва аҳолининг қариб бориши туфайли кўп сонли оилалар ўзларининг ёши улуғ аъзолари ҳаёти қандай тугаши, уларнинг ўлим олди истакларини ўйлаб, бошлари қотган.

Ғарбда аксарият болалар ўлим ҳақидаги суҳбатлардан узоқлаштириладилар. Кўплаб оила аъзолари болалар кўзидан панада – шифохоналарда боқий дунёга риҳлат қилади.

Сўнгги кунлар

Австралиялик шифокорлар агар ўлим ва эвтаназия борасида билимлар мактаб давридан ўргатиб борилса, кейинги авлод ўлим билан боғлиқ ҳолатлар ва қарорлар қабул қилишда камроқ иккиланишга дуч келади, деган фикр билдирмоқда.

Richard Kidd
Image captionДоктор Ричард Кидд сўзларига кўра, ёшлар умр якунидаги мушкул қарорлар ҳақида яхшироқ маълумотга эга бўлганлари дуруст

Квинсленд бош шифокори Ричард Кидднинг айтишича, болалигида етарлича билим олганлар яқинлари ўлим тўшагида ётган пайти бирор қарор қабул қилишда камроқ қийинчиликка учрайди.

Жаноб Киддга кўра, оилаларда жуда кеч бўлмагунча ўлим ҳақида суҳбатлар қурилмайди. Шу туфайли аксар одамлар ўлим тўшагида ётиб қолган яқинларнинг истагини била олмай қийналади.

«Шу учун ҳам биз болаларни яқинлари билан сўнгги кунлар ҳақида очиқ мулоқот олиб боришига эришишимиз зарур,» дейди у.

«Ўлим дарслари» давомида руҳий ва жисмоний имкониятлар, ўлим олдидан билдириладиган истаклар, ўлим тўшагида ётганларни парваришлаш ва биологик ўлим жараёни борасида атрофлича билим берилиши режалаштирилмоқда.

Маданиятнинг бир қисми

Бундай мавзуларни биология, тиббиёт, этика ва ҳуқуқшунослик фанларида ҳам учратиш мумкин.

Жаноб Кидд ўлим борасидаги фан Австралия, АҚШ ва Британия каби мамлакатларнинг Мексикада шаклланган одатларни ўзлаштиришида катта ёрдам бериши мумкин, деган фикрни илгари суради.

Day of the DeadФото муаллифлик ҳуқуқиGETTY IMAGES
Image captionЎлим мавзусини омма маданиятининг таркибий бир қисмига айлантириш чақириқлари янграмоқда

Ўлим Мексика маданиятининг бир қисми ҳисобланиб, бу ерда Марҳумлар Куни алоҳида нишонланади.

Ўлим масаласи очиқ муҳокама қилинадиган маданиятнинг шаклланиши умримиз қаерда поёнига етишини ҳам ўзгартириши мумкин, дейди жаноб Кидд.

Кўплаб австрияликлар касалхоналарда жон беради. Бироқ аксарият одамлар ўз уйида – оила даврасида дунёдан кўз юмишни исташини айтади.

«Аҳолининг атиги 15 фоизи ўз уйида жон таслим қилади. Бироқ кўпчилик оила аъзоларим тайёр бўлса, уйда абадий уйқуга кетишни хоҳлардим, дейди» тушунтиради жаноб Кидд.

Ҳаёт-мамот масаласи

Юз йиллар олдин одамлар ўз уйида ҳаётдан кўз юмган ва бу ҳамма учун одатий ҳол бўлган.

Бироқ замонавий тиббиёт умр давомийлигини ошириб юборди ва соғлиғи кескин ёмонлашганларнинг умрини касалхоналарда маълум вақт узайтириб туриш имкониятлари пайдо бўлди.

Holding handsФото муаллифлик ҳуқуқиGETTY IMAGES
Image captionДокторлар айтишича, оилалар инсонлар умрларининг охирги кунларини қандай ўтказишни хоҳлашлари ҳақида гаплашиб олишлари зарур

Мактаб дастурига ўлим дарсларини киритиш таклифи Квинсленд маориф раҳбариятига тақдим этилган ва жаноб Кидд дунёнинг бошқа ҳудудларида ҳам шундай таклифлар илгари сурила бошланишидан умидвор.

«Бизнинг асосий мақсадимиз – болалар ота-онаси, бобо-бувиси билан ўлим ҳақида, уларнинг сўнгги истаклари тўғрисида очиқ мулоқот олиб боришни ўргансин. Токи, келажакда яқинлари тўсатдан вафот этганда ёки ўлим тўшагига михланиб қолганда довдираб қолмасин,» дейди у.

«Балки бундай мулоқот ўрнатиш осонлик билан кечмас, лекин бу ҳаёт-мамот масаласидир.»

Манба: www.bbc.com

Бўлишинг:

Муҳаррир танлови

Шифокорлар қанча маош олишлари лозим?

Сўнгги пайтларда ўқитувчи касбининг обрўсини кўтариш масаласи кўп муҳокама қилинди ва уларнинг маоши босқичма-босқич ошириб борилмоқда. Аммо бюджетнинг ўта муҳим яна бир ...

Сиёсий тил тараққиёти ҳақида

Тил мавзуси бир кўтарилиши, бир муддатдан сўнг унга бўлган қизиқиш яна сўниб қолишига кўп марта гувоҳ бўлганмиз. Бу сафар тил ҳақиқатан долзарблик касб этди шекилли, ...

Атамбоев: ақшнинг ўзбекистонга ҳарбий техника етказиб бериш қароридан шокка тушганман

Обама менга жуда ёқарди, бироқ АҚШ ҳукумати ва унинг Давлат департаменти ҳаракатларидан шокка тушганман», - дея маълум қилди Қирғизистон президенти Алмазбек Атамбоев ...


Warning: Missing argument 2 for _x(), called in /home/npzfqf3cbnqn/public_html/mulkdor.com/wp-content/themes/mulkdornew/inc/functions/theme_functions.php on line 1213 and defined in /home/npzfqf3cbnqn/public_html/mulkdor.com/wp-includes/l10n.php on line 399

Notice: Undefined variable: context in /home/npzfqf3cbnqn/public_html/mulkdor.com/wp-includes/l10n.php on line 400